Thursday , 23 November 2017 / پنج شنبه , ۲ آذر ۱۳۹۶
آخرین اخبار

چطور يك مطلب علمي بنويسيم؟

چگونه يك متن علمي بنويسيم؟
235041 چطور  يك مطلب علمي بنويسيم؟
ویرایش مقاله انگلیسی

پارت اول

این اصول برای تمام علوم اعم از آدم ی فنی مهندسی پزشکی هنر قابل استفاده است.

مقدمه

متن علمي اکثرا ً در نتيجه پژوهش منطقي، ژرف و متمركز نظري، عملي مختلط، به كوشش يك يا چند نفر در يك مورد تازه با رويكردي جديد با جهت دستيابي به نتايجي تازه، تهيه و انتشار مي‏گردد. (اعتماد همكاران، ۱۳۸۱، ص۲) چنين متن ‏اي در واقع گزارشي است كه محقق از يافته‏هاي علمي و نتايج اقدامات پژوهشي براي استفاده ساير محققان ، متخصصان علاقه‏مندان به دست مي‏دهد.

تهيه گزارش از نتايج مطالعات و پژوهش‏هاي انجام شده، يكي از مهم‏ترين مراحل پژوهشگري به شمار مي‏رود؛ زيرا چنانچه پژوهشگر نتواند دستاوردهاي علمي را در اختيار ساير محققان قرار دهد، پژوهش او هر اندازه نیز كه خیلی مهم باشد، به پيشرفت علم كمكي نخواهد كرد؛ چون رشد و گسترش هر عملي از طريق ارائه و به پيوستن دانشِ فراهم آمده از سوي فردفرد انديشمندان آن علم تحقق مي‏يابد.

همان گونه كه پژوهشگر پيش از اقدام به پژوهش، نيازمند تذکر بررسي يافته‏هاي علمي محققان قبل از است تا بتواند يافته‏هاي علمي را گسترش بخشد، ديپرهزینه نيز بايد بتوانند به يافته‏هاي پژوهشي او دسترسي پيدا كنند با استفاده از آنها فعالی ت‏هاي علمي را سازمان داده، در ترميم تكميل آن بكوشند.

از امتيازهاي با اهمیت يك مطلب مي‏توان به مختصر ومفيد بودن، بِروز بودن کامل بودن آن اشاره كرد؛ زيرا محقق مي‏تواند حاصل چندين ساله پژوهش خود در يك رساله، پايان‏نامـه ، پژوهش، يا حتي يك كتاب را به اختصار در يك مطلب علمي بيان كند تا محققان ديگر بتوانند با تحقيق آن مقاله از كليات آن آگاهي يابند و در صورت نياز بيشتر، به اصل آن تحقيقات مراجعه كنند.

بدين منظور، امروزه نشريات گوناگوني در زمينه‏هاي مختلف علمي- پژوهشي نشر مي‏يابد مقاله ‏هاي به چاپ رسيده در آنها، اطلاعات فراواني را در اختيار دانش پژوهان قرار مي‏دهند. لازم است محققان با شيوه تدوين مقالات علمي آشنا باشند تا بتوانند با استفاده از شيوه‏هاي صحيح، با سهولت، نتايج تحقيقات و مطالعات را به صورت متن در اختيار علاقه‏مندان قرار دهند.

نوشتن متن مستلزم رعايت اصاما در ابعاد مختلف محتوايي، ساختاري نگارشي است.

ملاك‏هاي محتوايي مطلب

يكي از مهم‏ترين ابعاد مطلب علمي، محتواي علمي ارزشمند يِ كيفي آن است. مقاله بايد يافته‏هاي مهمي را در دانش بشر گزارش نمايد داراي پيامي آشكار باشد؛ بناجهت ن پيش از تهيه متن ، محقق بايد از بپرسد كه آيا مطالب او آن‏قدر با اهمیت زیاد است كه انتشار آن قابل توجيه باشد. آيا ديگـران از آن بهره خواهند برد؟ و آيا نتايج پژوهش او، كار آنها را تحت تأثير قرار خواهد داد؟ (هومن، ۱۳۷۸، ص ۸۲). در اينجا به چندين اصل خیلی مهم از اصول و معيارهاي محتوايي پژوهش علمي اشاره مي‏گردد كه توجه به آنها قبل از تهيه متن به ارتقاي كيفيت آن کمک مي‏نمايد.

فرايند «تفكر»: تفكر، تلاش براي معلوم كردن مجهول با مصرف از علوم موجود است. (غرويان، ۱۳۶۸، ص۱۱) بناجهت ن اساسي‏ترين محور محتوايي يك پژوهش علمي، آن است كه مجه ولی را روشن نمايد. بر اين اساس، هر پژوهش علمي در پي جواب دادن به پرسش ‏هايي است كه تاكنون جهت مخاطبان كشف نشده است. از اين رو پژوهش علمي هميشه با طرح يك چند سئوال شروع مي‏شود كه محقق در صدد پاسخگويي به آنهاست.
منطقي بودن: منطق كه راه درست انديشيدن (تصور) و صحيح دلیل آوردن (تصديق) را مي‏آموزاند، (مطهري، ۱۳۷۲، ص ۲۱) وسائل ضروري يك متن علمي است و محقق بايد شايستگي لازم را در آوردن، تحليل محتوا و نتيجه‏گيري داشته باشد. قواعد تعريف، طبقه‏بندي، استنباط‏هاي قياسي استقرايي، روش‏هاي مختلف نمونه‏برداري و غيره تمام از ويژگي‏هاي منطقي يك متن علمي است كه محقق بايد به آنها توجه داشته باشد. (هومن، ۱۳۷۴، ص ۱۹).
انسجام نظام‏دار بودن: ارتباط بودن اجزاي مختلف متن با همديگر، همچنين متناسب بودن آنها با عنوان مقاله رابطه عناوين فرعي با همديگر، از عبارت موارد ي است كه به تحقيق، يكپارچگي و انسجام مي‏بخشد. بر اين اساس، محقق بايد عناوين فرعي متن خود را با نظمي منطقي از يكديگر مجزا كرده، رابطه بخش‏ها را معین نمايد.
تراكمي بودن: از آنجا كه هدف پژوهش جواب به سئوال هايي است كه تا آن زمان دست كم از نظر محقق، پاسخي منطقي براي آن وجود نداشته است، هر پژوهش علمي بايد از يك سو به منظور كشف دانش جديد، از سوي ديگر، براي تكميل دانش، صورت پذيرد. بنابراي ن هدف اصلي يك مقاله ، كشف يا تكميل دانش بشري است، نه تكرار دوباره آن با عبارات مختلف. (هومن، ۱۳۷۴، ص ۲۰).
تناسب موضوع با نيازهاي فعلي جامعه علمي: هر پژوهش علمي بايد نيازهاي اساسي جامعه علمي را در نظر گرفته، در صدد حل آن مسايل برآيد؛ بنابراي ن از طرح موضوعاتي كه از اولويت تحقيقي برخوردار نيستند و جامعه علمي، بدانها نياز ندارد، بايد احتراز نمود.
خلاقيت و نوآوري: هر تحقيق علمي زماني مي‏تواند در ارتقاي سطح دانش، موفق و تاثیر گذار باشد كه از فكري بديع و خلّاق برخوردار باشد. مقالاتي كه به جمع آوري صِرف بسنده مي‏كنند، نمي‏توانند سهم عمده‏اي در پيشرفت دانش بشري داشته باشند.
توضيح مطلب در حدّ ضرورت: از عبارت موارد ي كه محقق در گزارش نويسي پژوهش خود (متن ) بايد بدان تذکر كند، پرهيز از حاشيه‏روي زياده‏گوييِ افراطي است؛ همچنان كه خلاصه‏گويي نبايد به حدّي باشد كه به ابهام و ايهام منجر شود؛ بر اين اساس محقق بايد به حدّي مطالب را تبيين كند كه مقصود وي جهت خواننده، روشن شود.
متناسب بودن با نظريه‏ها: هر رشته علمي، متشكل از نظريه‏ها قوانيني است كه مورد اتفاق صاحب‏نظران آن فن است. يافته‏هاي به دست آمده در تحقيقات ميداني يا توصيفي نبايد با قوانين كلي آن رشته تخصصي منافات داشته باشد.
اجتناب از كلي گويي: هدف نهايي علم، صورتبندي يك «نظريه»(۳) و «تبيين كردن»(۴) يكي از اصول با اهمیت زیاد نظريه است. (دلاور، ۱۳۷۱، ص ۳۳) از اين رو محقق بايد بتواند مباحث علمي را به روشني توضيح دهد و با زبان گويا آن را تبيين از كلي گويي اجتناب نمايد.
گزارش روش‏شناسي تحقيق: «تحقيق»(۵) فرايندي است كه از طريق آن مي‏توان درباره ناشناخته‏ها به جست جو پرداخت و از آن، معرفت ضروری را كسب كرد. در اين فرايند چگونگي گردآوري شواهد و تبديل آنها به يافته‏ها «روش‏شناسي»(۶) ناميده مي‏شود. اين سئوال كه چگونه داده‏ها بايد گردآوري شود و مورد تفسير قرار گيرد، به طوري كه ابهام حاصل از آنها به حداقل ممكن كاهش يابد؟» از موارد با اهمیت زیاد تحقيق علمي است. (سرمد و همكاران، ۱۳۷۹، ص ۲۲). يك تحقيق علمي زماني مي‏تواند مطالب خود را به اثبات برساند كه ازروش گردآوري مناسبي برخوردار، و آن روش‏ها در مقاله به خوب ي بيان شده باشد.

ساختار متن علمي

نوشتن مقاله مستلزم داشتن طرحي مدوَّن است. در گزارش يك تحقيق نه تنها بايد ارزش‏هاي محتوايي را مراعات كرد، بلكه بايد از ساختار روشمندي نيز پيروي كرد. امروزه تحقيقات فراواني انجام مي‏شود، اما تنها بخش كوچكي از آنها در مقالات انتشار مي‏گردد. يكي از دلايل آن، عدم مهارت محقق در تهيه و تدوين ساختاري متن علمي است.

ساختار مقاله و تهيه گزارش از يك پژوهش علمي، با توجه بهراهنمای به كار گرفته شده در پژوهش، مفرق است. پژوهشگران در يك تقسيم بندي كلي، روش‏هاي استفاده شده در علوم را به دو دسته تقسيم مي‏كنند. روش‏هاي كمي كه در آنها از داده‏هاي كمّي در تحقيق مصرف مي‏شود (تحقيقات ميداني) و روش‏هاي كيفي كه در آنها از داده‏هاي كيفي (تحقيقات كتابخانه‏اي) مصرف مي‏شود.(سرمد همكاران، ۱۳۷۹، ص ۷۸).

مراحل گزارش يك پژوهش (مطلب ) با تذکر بهشیوه اتخاذ شده در تحقيق، با فرق هايي بيان مي‏گردد.

به دليل يكسان بودن هر دوراهنمای در مراحل مقدماتي، براي پرهيز از تكرار در اينجا مراحل مقدماتي را به صورت مجزا مي‏آوريم.

مراحل مقدماتي گزارش پژوهشي

موضوع عنوان مقاله
عنوان، مفهوم اصلي مطلب را نشان مي‏دهد بايد به طور خلاصه، مضمون اصلي پژوهش را نشان دهد.

عنوان متن بايد جذاب باشد، يعني به گونه‏اي گزینش شود كه نظر خوانندگان را كه اکثرا ً ابتدا فهرست عناوين مندرج در يك مجله علمي را مي‏خوانند به خود جلب نمايد. همچنين عنوان بايد كوتاه و گويا و فقط بيانگر متغيرهاي اصلي پژوهش باشد. تعداد كلمات در عنوان را حداكثر دوازده کلمه بيان كرده‏اند. (سيف، ۱۳۷۵، ص ۱۲).

نام مؤلف مؤلفان و سازمان وابسته
بعد از عنوان پژوهش، نام مؤلف مؤلفان ذكر مي‏شود و در سطر زير آن، نام دانشگاه يا مؤسسه كه هر يك از مؤلفان در آن مشغول به كارند، مي‏آيد. چنانچه پژوهش به وسيله دو چند نفر انجام بگيرد و تمام آنها به يك دانشکده يا مؤسسه وابسته باشند، نام مؤسسه يك‏بار، آن هم به دنبال نام مؤلفان ذكر مي‏شود. ولی اگر هر يك از مؤلفان به سازمان خاصي وابسته باشند، بايد بعد از نام هر يك از آنان، بلافاصله نام مؤسسه‏اي كه به آن وابسته‏اند، ذكر شود. ترتيب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال يكديگر، اکثرا ٌ ً متناسب با ميزان مشاركت آنان در انجام پژوهش است؛ ولی چنانچه ميزان مشاركت تمام افراد در اجراي پژوهش يكسان باشد، اسامي آنان به ترتيب حروف الفبا در دنبال هم قرار مي‏گيرد. (هومن، ۱۳۷۸، ص ۸۴).

چكيده
چكيده، خلاصه جامعي از محتواي يك گزارش پژوهشي است كه تمام مراحل و اجراي اصلي پژوهش را در خود دارد. هدف‏ها، پرسش ‏ها، روش‏ها، يافته‏ها نتايج پژوهش، به اختصار، در چكيده آورده مي‏شود. در متنِ چكيده بايد از ذكر هرگونه توضيح اضافي خودداري شود. مطالب چكيده بايد تنها به صورت گزارش (بدون ارزشيابي نقد) از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به صورت فعل ماضي تهيه شود.

چكيده در حقيقت بخشي كامل، جامع و مستقل از اصل گزارش در نظر گرفته مي‏شود نبايد پيش از انجام گزارش، پژوهش تهيه شود. طول چكيده براي مقاله ، بستگي به روش‏هاي ویِژگزینشه هر مجله دارد و اکثرا ٌ ً بين صد تا ۱۵۰كلمه پيشنهاد شده است.

واژگان كليدي
اکثرا ٌ ً در انتهاي چكيده، واژگان كليدي پژوهش را بيان مي‏كنند تا به خواننده یاری كنند، بعد از خواندن چكيده و آشنايي اجمالي با روند تحقيق، بفهمد چه مفاهيم موضوعاتي در اين مطلب مورد تذکر قرار گرفته است. اکثرا ٌ ً با تذکر به اندازه محتواي متن ، پنج تا هفت کلمه كليدي در هر مقاله بيان مي‏شود. (سرمد، ۱۳۷۹، ص ۳۲۱).

ساختار مطلب مبتني بر پژوهش ميداني
روش‏ها اصول كلي ناظر بر گزارش فعالی ت پژوهشي شاخه‏هاي علوم، تقريبا به طور خاصي به كار مي‏روند كه همگي متكي بر «روش علمي»(۹) است. انجمن روان شناسان (APA) به منظور تسهيل در امر انتقالروش نتايج پژوهش، الگوي استاندارد شده‏اي را در اختيار مؤلفان قرار داده تا در موقع تهيه گزارش پژوهشي خود، آن اصول را به كار گيرند و تقريبا تمام مجله‏هاي معتبر علوم آدم ي در تهيه تنظيم نوشته‏هاي پژوهش خود از آنها پيروي مي‏كنند. (هومن،۱۳۷۸،ص ۱۰) كه در زير به اختصار به مراحل آن اشاره مي‏گردد.

مقدمه
هر مطلب علمي با يك مقدمه شروع مي‏شود آن، خلاصه‏اي از فصل اول و دوم پايان نامـه ‏ها رساله‏هاست كه به طور مختصر به بيان كليات تحقيق و بررسي مختصري از پيشينه آن مي‏پردازد؛ بناجهت ن در مقدمه مطلب مسئله تحقيق ضرورت انجام آن اهداف آن از نظر بنيادي و كاربردي به صورت مختصر بيان مي‏گردد و پس به بررسي سوابق پژوهشي كه به طور مستقيم به مورد تحقيق ارتباط است، پرداخته مي‏شود. مقدمه بايد يك منطق اساسي را در تحقيق بيان كند و به خواننده نشان دهد كه چرا اين تحقيق ادامه منطقي گزارش‏هاي پيشين است. در اين بخش بعد از نتيجه‏گيري از پژوهش‏هاي بررسي شده، محقق بايد پرسش ‏هاي پژوهش را به صورت استفهامي بيان كرده به تعريف متغيرهاي تحقيق به صورت عملياتي بپردازد. (هومن، ۱۳۷۸، ص ۸۷).

روش
هدف اساسي از بيانراهنمای آن است كه به گونه‏اي دقيق، چگونگي انجام پژوهش، گزارش گردد تا خواننده بتواند آن را تكرار نمايد و همچنين در مورد اعتبار نتايج داوري كند؛ بنابراي ن مؤلف بايد تمام مراحل اجرا، از عبارت آزمودني‏ها، وسائل هاي پژوهش، طرح پژوهش،روش اجرا روش تحليل داده‏ها را بيان كند.

نتايج
در اين بخش، توصيف كلاميِ مختصر مفيدي از آنچه به دست آمده‏است، ارائه مي‏شود. اين توصيف كلامي با اطلاعات آماري مورد استفاده، كامل مي‏شود بهترينآموزش آن است كه داده‏ها از طريق شكل و نمودار جدول، نمايش داده شوند. ساختار بخش نتايج، اکثرا ً مبتني بر ترتيب منطقي پرسش ‏ها فرضيه‏ها و نيز وابسته به تأييد شده بودن تأييد نشده بودن فرضيه‏هاست. ترتيب بيان نتايج نيز يا برحسب ترتيب تنطيم سؤال‏ها يا فرضيه‏هاي آنهااست، (سيف، ۱۳۷۵، ص ۳۰) برحسب اهميت آنها. نحوه متداولِ بيان نتايج، آن است كه ابتدا مهم‏ترين جالب‏ترين يافته‏ها و پس به ترتيب، يافته‏هاي كم ارزش ‏تر ارائه مي‏شود. (هومن، ۱۳۷۸، ص ۹۰).

ساختار مقاله مبتني بر پژوهش توصيفي
اصول به كارگرفته شده در پژوهش‏هاي توصيفي باتذکر به روش‏هاي به كارگرفته شده، با اصول پژوهش‏هاي ميداني، میزان ي مفرق است. هر چند اين اصول ممكن است با توجه به موضوع‏هاي مختلف تحقيقي و رشته‏هاي مختلف، تغيير نمايد، ساختار كلي‏اي كه تقريبا تمام پژوهش‏هاي توصيفي بايد در قالب آن درآيند، به شرح زير است.

مقدمه
آنچه در مقدمه يك مطلب تحقيق كتابخانه‏اي قرارمي‏گيرد – شبیه تحقيفات ميداني – كلياتي است كه محقق بايد قبل از شروع بحث، آن را جهت خواننده روشن نمايد؛ مانند تعريف و بيان مسئله تحقيق، تبيين ضرورت انجام آن اهدافي كه اين تحقيق به دنبال دارد. همچنين محقق بايد خلاصه‏اي از سابقه بحث را – كه به طور مستقيم مرتبط با مورد است – بيان كند و در نهايت توضيح دهد كه اين مقاله به دنبال كشف يا به دست‏آوردن چه مسئله‏اي است؛ به عبارتي، مجهولات سؤال‏هاي مورد نظر چيست كه اين مقاله درصدد بيان آنهااست.

طرح بحث (متن)
در اين بخش، مؤلف وارد اصل مسئله مي‏شود. در اينجا بايد با توجه به موضوعي كه مقاله در پي تحقيق آن است، عناوين فرعي‏تر از متمايز گردند. محقق در تبيين اين بخش از بحث، بايد اصول با اهمیت زیاد قواعد محتوايي متن را مورد تذکر قراردهد سعي كند آنها را مراعات نمايد؛ اصاما مانند: منطقي مستدل بودن، منظم منسجم‏بودن، تناسب بحث با عنوان اصلي، رابطه منطقي بين عناوين فرعي‏تر در مسئله، خلاقيت و نوآوري در محتوا، اجتناب از كلي‏گويي، مستندبودن بحث به نظريه‏هاي علمي ديني، جلوگيري از حاشيه‏روي افراطي كه به انحراف بحث از مسير اصلي مي‏انجامد سبب خستگي خواننده مي‏شود همچنين پرهيز از خلاصه‏گويي موجزگويي تفريطي كه به ابهام در فهم مي‏انجامد، رعايت امانت حقوق مؤلفان، اجتناب از استناددادن به صورت افراطي، توجه ‏داشتن به ابعاد مختلف مسئله امثال اينها.

نتيجه ‏گيري
در اين قسمت محقق بايد به نتيجه معقول، منطقي مستدل برسد. نداشتن تعصب و سوگيري غيرمنصفانه در نتيجه‏گيري، ارتباط‏دادن نتايج با مباحث بیان شده در پيشينه، ارائه راهبردها و پيشگذاشته ايي جهت تحقيقات آينده، معین ‏كردن نقش نتايج در پيشبرد علوم بنيادي كاربردي و امثال آن، از عبارت موارد ي است كه محقق بايد به آنهاتوجه داشته باشد.

ارجاعات

اعتبار يك گزارش پژوهشي علاوه بـر صحت و دقت داده‏ها و حاصل از آنها، به منابع مراجعي است كه از اطلاعات آنها در پژوهش استفاده شده است. ارجاعات از موارد مهم ساختار يك متن علمي است، به وسيله آن، چگونگي استفاده از انديشه‏هاي ديپرهزینه را به خواننده معرفي مي‏نمايد. در اين سری به دو بحث مهم ارجاعات اشاره مي‏شود كه يكي شيوه ارجاع دادن در متن است ديگري شيوه ذكر منابع در پايان مطلب .

ارجاعات در متن
نخستين چيزي كه در مورد استناددادن در متن بايد معین بشود، اين است كه: چه چيزي بايد مستند گردد؟ مك برني(۲۳) (۱۹۹۰) موارد استنادآوردن را به شرح زير بيان داشته‏ است:

بايد انديشه‏هايي را كه به ديپرهزینه تعلق دارند، معین كرد با ذكر مأخذ نشان داد كه از آنِ چه كساني مي‏باشند (امانت‏داري)؛
هر كه افكار و انديشه‏هايي با چهارچوب فكري كسان ديگري همخواني دارند، موارد را بايد با ذكر منبع معین كرد؛
هر زمان كه نظريه، روش داده‏اي موردبحث قرار مي‏گيرد، منبع آن را بايد ذكركرد تا چنانچه خواننده خواست اطلاعات بيشتري درباره آن كسب كند، بتواند به آن مراجعه كند؛
بايد نقل قول‏هايي را كه از يك متن به صورت مستقيم و بدون دخل و تصرف، داخـل گيومه آورده مي‏شود، مستند ساخت. (مك برني ۱۹۹۰، به نقل از سيف، ۱۳۷۵، ص ۳۹).
بنابراي ن اطلاعاتي كه براي خوانندگان، اطلاعات عمومي به حساب مي‏آيند، لازم نيست مستند شوند. نويسنده، تنها در صورتي مي‏تواند به آثار ارجاع، دهد كه اين ارجاع جهت تحقيق بيشتر باشد و نقل از خود، معنا ندارد. همچنين در استنادكردن، حتي‏الامكان بايد به منبع مستقيم يا ترجمه آن استناد كرد. تنها زماني به منابع ديپرهزینه استناد مي‏شود كه محقق دسترسي مستقيم به اصل تاثیر را نداشته باشد كه در آن صورت بايد معین كرد كه آن مطلب از يك منبع دست دوم گرفته شده است. (سيف، ۱۳۷۵، ص ۴۰).

شيوه ارجاع در متن
هرگاه در متنِ مطلب مطلبي از يك كتاب يا مجله يا.. به صورت مستقيم غير مستقيم، نقل شود، بايد بعد از بيان مطلب، آن را مستند ساخت. اين مستندسازي شيوه‏هاي مختلفي دارد كه در اينجا به بخش‏هايي از آن اشاره مي‏شود.

در استناد، نام مؤلف مالک اثر، بدون القاب «آقا»، «خانم»، «استاد»، «دكتر»، «پروفسور»،آورده مي‏شود، مگر در جايي كه لقب جزو نام معین شده باشد(۲۴)، مانند خواجه نصيرالدين طوسي. (دهنوي، ۱۳۷۷، ص ۸۹).

يك تاثیر با يك مؤلف:

بعد از آوردن متن، درون پرانتز: نام مؤلف، تاريخ انتشار، شماره صفحه به ترتيب مي‏آيد بعد از آن، نقطه آورده مي‏شود؛ مانند: (منطقي، ۱۳۸۲، ص ۲۷).

يك تاثیر با بيش از يك مؤلف:

چنانچه تأليف داراي دو يا سه مؤلف باشد، نام آنها به ترتيب ذكر شده در اثر، به همراه سال انتشار شماره صفحه مي‏آيد؛ اما در آثار با بيش از سه مؤلف، نام اولين مؤلف ذكر مي‏شود و به دنبال آن عبارتِ «و همكاران» پس سال انتشار و شماره صفحه مي‏آيد؛ مانند: (سرمد، بازرگان حجازي، ۱۳۷۹، ص ۵۰) يا (نوربخش همكاران، ۱۳۴۶، ص ۷۵).

آثار با نام سازمان‏ها و گذاشته ا:

در صورتي كه آثار به نام شركت‏ها، انجمن‏ها، مؤسسات، ادارات و مانند اينها انتشار يابند، در استنادكردن، به جاي نام مؤلف، نام سازمان مي‏آيد؛ مانند: (فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي، ۱۳۸۲، ص ۳۴).

دو چند اثر يك مؤلف:

هرگاه به دو يا چند تاثیر با اهمیت اشاره شود، تمام آنها در درون پرانتز، و به ترتيب تاريخ نشر متوالی مي‏آيند؛ مانند: (والاس، ۱۹۸۰، ص ۱۵؛ ۱۹۸۸، ص ۲۷؛ ۱۹۹۰، ص ۵). و اگر چند تاثیر يك مؤلف در يك سال منتشر شده باشد، آثار مختلف او با حروف الفبا از هم متمايز مي‏گردند؛ مانند: (احمدي، ۱۳۶۵الف، ص۲۲؛ ۱۳۶۵ب، ص ۱۶).

زيرنويس (پاورقی) توضيحی
توضيحات اضافي، توضيح اصطلاحاتي را كه نويسنده براي حفظ انسجام متن نمي‏تواند آن را در متن بياورد، مي‏توان در زير صفحه با معین ‏كردن شماره آنها بيان كرد. نكته قابل تذکر اينكه، اين توضيحات بايد حتي‏الامكان خلاصه ذكر شوند و نبايد تكرار مطالب متن باشند.

در ترجمه متون توضيحاتي كه مؤلف در زيرنويس آورده، بايد عينا ترجمه شود در صورتي كه مترجم براي بيان اصطلاح يا تبيين مطلبي توضيحي را ضروري ببيند، مي‏تواند آن را در پاورقي ذكركند و در جلوي آن لفظ «مترجم» را -جهت متمايز ساختن آن از توضيحات

معادل‏ها
كلمه‏هاي بيگانه در داخـل متن حتمـا بايد به فارسي نوشته شود و صورت خارجي آنها در پاورقي ذكر گردد اين، منحصر به اصطلاحات تخصصي يا اسامي اشویِژگزینشه است. چنانچه در موارد خاصي ضروری باشد كه صورت خارجي آنها در داخـل متن بيايد، بايد آنها را مقابل صورت فارسي در داخـل پرانتز نوشت. (غلامحسين‏زاده، ۱۳۷۲، ص ۱۷).

نكته قابل‏توجه در استناد دادن معادل‏ها اين است كه اولاً در هر متن يا مقاله كتاب، فقط يك بار معادل انگليسي آنها آورده مي‏شود؛ ثانيا معادل‏هاي بكار گرفته شده بايد يكنواخت باشند. در صورت آوردن معادل‏هاي ديگر، مثل فرانسه، آلماني، و… بايد، در متن توضيحي درباره آن داده شود. در نوشتن اسامي اشخاص، ابتدا نام بزرگ، پس حرف اول نام كوچك او با حروف بزرگ نوشته مي‏شود مانند C،Jung .

ارجاع در منابع
محقق بايد در پايان متن فهرستي از منابع و مراجعي كه در متن به آنها استناد كرده است، به ترتيب حروف الفباي نام خانوادگي در منابع فارسي (عربي انگليسي در صورت استفاده) بياورد. مقصود از فهرست منابع، به دست دادنِ صورت دقيق و كامل تمام مراجعي است كه در متن مطلب به آنها استناد شده‏است. هدف از ارائه اين فهرست، نشان دادن ميزان تلاش پژوهشگر در بررسي مصرف از منابع گوناگون، احترام به حقوق ساير نويسندگان مؤلفان و نيز راحتي دستيابي خواننده به منابع موردنظر است؛ علاوه براي نكه تمامي مراجع و مآخذي كه در متن به آنها استناد شده، بايد در فهرست منابع آورده شود، پس در بخش منابع، تنها منابعي آورده مي‏شود كه در متن به آنها استناد شده است.

در ذكر هر منبع، حداقل پنج دسته اطلاعات، ضروري به نظر مي‏رسند كه در تمام ارجاعات مشترك‏اند:

۱٫ نام مؤلف يا مؤلفان؛ ۲٫ تاريخ انتشار اثر؛ ۳٫عنوان اثر؛ ۴٫ نام شهر(ايالت)؛ ۵٫ نام ناشر.

جداسازی اين اطلاعات از هم با نقطه (.) جداسازي اجزاي مختلف هر يك از آنها با ويرگول (،) صورت مي‏گيرد.

ارجاع كتاب در منابع
در ارجاع كتاب با يك مؤلف، اطلاعات ضروري ذكر شده در بالا ذكر مي‏شود، در صورتي كه اثر تجديدچاپ شده‏باشد، بعد از عنوانِ كتاب، شماره چاپ آن مي‏آيد.
در ارجاعات انگليسي در صورتي كه چاپ جديد مجددا ويرايش شده‏باشد، علامتِ اي‏دي (ed) با شماره ويرايش(۲۵) آن، داخـل پرانتز آورده مي‏شود، مانند:

.Wadsworth:CA،Belmont.An introduction to the history of psychology (2nded).(1993) .R .B،Hergenhahn

در ارجاع منابع داراي دو مؤلف يا بيشتر، اسامي مؤلفان به ترتيبِ نامِ ذكرشده در كتاب، ذكر مي‏شود بين نام‏خانوادگي و نام آنها ويرگول و بين اسامي مؤلفان نقطه ويرگول (؛) مي‏آيد؛ مانند:
سرمد،زهره؛ بازرگان،عباس و حجازي، زهره(۱۳۷۹). روش‏هاي تحقيق در علوم رفتاري (چاپ سوم). تهران: نشر آگاه.

در معرفي كتاب‏هاي ترجمه شده، بعد از ذكر نام مؤلف و تاريخ اثر، نام مترجم تاريخ انتشار ترجمه ذكر مي‏شود. در آثاري كه تاريخ نشرشان معین نيست، درون پرانتز به جاي تاريخ نشر، علامت سؤال (؟) مي‏آيد؛ مانند:
صدرالدين شيرازي، محمد(۱۳۷۵). شواهد الربوبيه، ترجمه جواد مصلح. چاپ دوم، تهران: انتشارات سروش.

در معرفي كتاب‏هايي كه با عنوان سازمان‏ها گذاشته ا منتشر شده‏اند، به جاي نام اشخاص، نام مراكز ذكر مي‏شوند: مركز اسناد و مدارك علمي، وزارت روش پرورش، (۱۳۶۲). عبارت ‏نامـه آموزش پرورش: فارسي – انگليسي، انگليسي – فارسي. تهران. نشر مؤلف.
كتاب‏هايي كه به جاي مؤلف، ويراستاري يا به صورت مجموعه مقالاتي بوده كه به وسيله افراد مختلف نوشته شده‏است؛ ولی يك يا چند نفر آنها را گردآوري كرده‏اند، بدين صورت مي‏آيند:
شفيع‏آبادي، عبداللّه‏ (گردآورنده)، (۱۳۷۴). مجموعه مقالات اولين سمينار راهنمايي مشاوره. تهران. انتشارات دانش کده علامه طباطبايي.

ارجاع متن در منابع
براي ارجاع به مقاله ‏هايي كه در مجله‏هاي علمي-تخصصي به چاپ مي‏رسند، ابتدا نام مؤلف مؤلفان، بعد از آن، تاريخ انتشار اثر، بعد عنوان مقاله ، و به دنبال آن، نام مجله و شماره آن ذكر مي‏شود، پس شماره صفحات آن مطلب در آن مجله با حروف مخفف صص در فارسي و pp در انگليسي آورده مي‏شود.

ارجاع پايان‏نامـه و رساله در منابع
در ارجاع رساله‏ها پايان‏نامـه ‏ها، بعد از ذكر عنوان، بايد ذكرشود كه آن منبع پايان‏نامـه كارشناسي ارشد يا رساله دكترا به صورت چاپ نشده، است؛ پس بايد نام دانشکده ي را كه مؤلف در آن فارغ‏التحصيل شده‏است، آورد:

ايزدپناه، عباس (۱۳۷۱). مباني معرفتي مشّاء اهل عرفان، پايان‏نامـه كارشناسي ارشد، چاپ نشده دانشگاه قم.

ارجاع از يك روزنامـه در منابع
در معرفي متن ‏هايي كه در خبرنامـه ‏ها و روزنامـه ‏ها به چاپ مي‏رسد، يا استنادهايي كه از متن سخنراني اشویِژگزینشه در يك روزنامـه آورده مي‏شود، شبیه ارجاع مقاله در مجله، تمام اطلاعات ضروري را آورده پس سال انتشار، روز و ماه، نام روزنامـه و شماره صفحه را ذكر مي‏كند. مانند:

محقق كجيدي، محمدكاظم (۱۳۷۵، ۲۱مهر)، موانع ساختاري گسترش بخش كشاورزي، روزنامـه كيهان، ص۶٫

ارجاع فرهنگ‏نامـه و دائره‏المعارف در منابع
در ارجاع دائره‏المعارف‏ها نام سرپرست آورده شده پس بقيه اطلاعات ضروري، شبیه كتاب به ترتيب مي‏آيد؛ مانند:

بجنوردي، سيدكاظم همكاران (۱۳۷۷)، دائره‏المعارف بزرگ اسلامي (چاپ دوم)، تهران: مركز دائره‏المعارف بزرگ اسلامي.

ارجاع كنفرانس‏ها، سمينارها گزارش‏ها
ارائه گزارش از همايش‏ها سمينارها بايد به شكل زير بيان گردد: (سلطاني، ۱۳۶۳، ص۱۹).

همايش بين‏المللي نقش دين در بهداشت و روان (۱۳۸۰). چكيده مقالات اولين همايش بين المللي نقش دين در بهداشت روان، تهران: دانشگاه علوم پزشكي ايران.

نقل منابع الكترونيكي (اينترنت)
امروزه نقل از منابع اينترنتي يكي از منابع ارجاع است كه در ذكر آن، اطلاعات ضروري به ترتيب زير بيان مي‏گردد (ترابيان، ۱۹۸۷، ترجمه قنبري، ۱۳۸۰).

بارلو، جان پي (۱۹۹۶). درخت يوشع مي‏لرزد، در مجله CORE (روي خط اينترنت)، ج۸، ش ۱، (۱۹۹۲)، نقل شده تاريخ ۲۵ مارس ۱۹۹۶، قابل دسترسي در:

Corel.08.g2.:pub/Zines/CORE-Zine File:Ptp.etext.org Directory

چگونه يك متن علمي بنويسيم؟

پارت دوم

آيين نگارش

چنان‏كه بيان شد، محقق بايد ابعاد سه گانه محتوايي، ساختاري و نگارشي مطلب را مورد توجه قرار دهد. آنچه تاكنون بيان شد، خلاصه‏اي از اصول محتوايي ساختاري يك مطلب علمي بود. اكنون به بررسي اصول كلي آيين نگارش كه رعايت آن در تحرير متن علمي ضروري به نظر مي‏رسد، مي‏پردازيم.

الف) متن علمي تا حدّ ممكن بايد مختصر و مفيد باشد. به همين جهت لازم است از آوردن نقل قول‏هاي غيرضروري اندازه ‏افزا، تفنن‏هاي شاعرانه و ذوقي، بيان‏هاي عاطفي وحس ي گزافه‏نويسي اجتناب شود.

ب) از آوردن عبارت‏هاي مبهم، مغلق و پيچيده واژه ‏هاي نامأنوس بايد احتراز گردد.

ج) بايد از ذكر بندهاي طولاني عبارت ‏هاي بلند خودداري شود.

د) مطالب بايد ساده، روان، جذاب و به گونه‏اي صريح روشن بيان گردد.

ر) در نقل مطالب، ضروري است امانت‏داري را با ذكر معین ات دقيق منبع رعايت نمود. هر چند در اين باب نبايد به دام افراط و تفريط – كه حمل بر فضل فروشي يا سهل‏انگاري است- افتاد.

ش) هر بخش از نوشته كه حاوی يك انديشه مطلب خاصي است، بايد در يك بند (پاراگراف) آورده شود.

ص) بايد از به كاربردن كلمات مترادف به جهت افزايش اندازه اجتناب شود.

ط) بايد از به كاربردن افراطي حروف اضافه و حروف ربط در متن پرهيز گردد.

ع) بايد از به كاربردن تعبيرهاي نامناسب و عاميانه استعمال الفاظ ناروا، ركيك و غيراخلاقي احتراز شود.

لنگر

تايپ مطلب

امروزه تقريبا اكثر مجلات علمي، مقالات خود را به صورت تايپ شده مي‏پذيرند، بدين روي و جهت تكميل شدن بحث، براي آشنايي مؤلفان محترم، برخي از اصول تايپ، بيان مي‏گردد.

الف) عنوان مطلب در وسط سطر با فاصله چهار سانتي‏متر از بالا با قلم ياقوت، شماره شانزده تايپ مي‏گردد.

ب) نام مؤلف در زير عنوان در وسط سطر با فاصله ۵/۱ سانتي متر، با قلم ترافيك، شماره ده تايپ مي‏شود.

ج) رتبه علمي و مکان خدمت مؤلف مؤلفان با علامت ستاره () يا شماره در پاورقي همان صفحه با قلم لوتوس نازك شماره دوازده كه متناسب با قلم پاورقي است، تايپ مي‏گردد.

د) عناوين فرعي متن با شماره‏هاي تفكيك‏كننده مانند: ۱٫، ۲٫، ۳٫، و…، با قلم لوتوس سياه، شماره چهارده تايپ مي‏گردد.

ر) عناوين فرعي‏تر با شماره‏هاي تفكيك كننده ۱٫۱، ۲٫۱ و… با قلم لوتوس سياه، شماره سيزده تايپ مي‏گردد.

س) متن مقاله با قلم لوتوس نازك، شماره چهارده تايپ شده و ابتداي هر پاراگراف بند با كمي تورفتگي (اشپون) با فاصله ۵/۰ سانتي متر شروع مي‏گردد.

ص) فاصله بين سطرهاي متن ۵/۱ سانتي متر و فاصله آنها از عنوان‏هاي فرعي دو سانتي متر است.

ط) فاصله حاشيه صفحه‏ها از هر طرف دو سانتي متر از بالا و پايين نيز دو سانتي متر است فاصله آخرين سطر با پاورقي يك سانتي متر است.

ع) نقل قول‏هاي مستقيم در درون گيومه با قلم لوتوس نازك، شماره دوازده تايپ مي‏گردد.

ف) شماره صفحات در گوشه سمت چپ و بالاي صفحه تايپ مي‏گردد.

ق) مقاله فقط بر يك طرف صفحه تايپ مي‏شود.

ك) بايد در تايپ مقاله از به كاربردن قلم‏هاي متنوع و مفرق اجتناب شود.

ل) قلم انگليسي لازم براي تايپ پاورقي، Times Mediumبا شماره هشت است همين قلم جهت انگليسي در متن منابع با شماره ده مصرف مي‏شود.

لنگر

ويرايش متن

ويرايش متن بر عهده ويراستار است كه بايد طبق قوانين مربوط به نشر ضوابط علمي صورت دهد. هرچند ويرايش، وظيفه محقق نيست، براي آشنايي محققان ، به توضيحي اجمالي در اين رابطه مي‏پردازيم:

هر تاثیر تحقيقي دو نوع ويرايش مي‏شود: ويرايش فني ويرايش محتوايي.

لنگر

ويرايش فنی
در ويرايش فني موارد ي از قبيل به دست دادن ضبط لاتيني نام‏ها يا معادل فرنگي اصطلاحات فني، تعيين محل تصاوير، اشكال جدول‏ها، مراعات شيوه مناسب جهت معرفي معین ات كتاب‏شناسي، تهيه فهرست مندرجات، فهرست تفصيلي، واژه ‏نامـه ، فهارس ديگر، تنظيم صفحه عنوان صفحه حقوق، اعراب گذاري‏هاي ضروری ، تبديل مقياس‏ها و سنوات، توضيح ضروری براي برخي از اصطلاحات، معرفي اجمالي بعضي از اعلام در صورت نياز انجام مي‏شود.

لنگر

ويرايش محتوايي
هر نوع كاستي و نادرستي نحوي زباني در اين ويرايش بازبینی مي‏شود. چنانچه تاثیر تحقيقي، متن تصحيح شده باشد، به بدخواني‏هاي مصحح توجه و با مراجعه به منابع – در صورت همکاری مصحح و در اختيار قرار دادن منابع- از درستي واعتبار توضيحات تعليقات وي اطمينان حاصل مي‏شود. در مورد آثار ترجمه شده مطابقت تمام وكمال ترجمه با متن اصلي لازم است (دهنوي، ۱۳۷۷، ص ۱۰۰).

پيوست‏ها

چنانچه متن علمي داراي مطالبي باشد كه در گزارش پژوهش علمي ضروري نيست، مؤلف آن را در پيوست‏ها، ضميمه مقاله مي‏نمايد. به‏طور كلي آنچه پرسش نامـه را در درك، ارزشيابي و تكرار پژوهش ياري مي‏كند، مانند ورژن كاملي از آزمون‏ها يا پرسش نامـه ‏هاي چاپ نشده شاخص‏هاي آماري آنهاو…، مي‏تواند در پيوست آورده شود.

در اين بخش، برخي از پيوست‏هاي مربوط به اين متن آورده شده است:

۱٫۸٫فرم ارزيابي متن مربوط به تحقيقات ميداني (شماره ۱). ۲٫۸٫فرم ارزيابي مقاله مربوط به تحقيقات كتابخانه‏اي (شماره ۲). ۳٫۸٫فرم ارزيابي متن مربوط به ترجمه (شماره ۳). ۴٫۸٫نشانه‏هاي ويراستاري.

۲٫ محققان براي آشنايي با ملاك‏هاي محتوايي ساختاري، به فرم هاي ارزيابي مقالات مراجعه فرمايند.

۳٫ Theory

۴٫ Explanation .

۵٫ Research.

۶ .Methodology.

۷ .Abstract.

۸ .Key Words.

۹٫Scientific Method.

۱۰٫Introduction.

۱۱٫Method.

۱۲٫ Subjects.

۱۳٫Instruments .

۱۴٫Research Design.

۱۵ . Procedure

۱۶٫Data Analysis.

۱۷ . results.

۱۸٫Discussion.

۱۹٫Interpretation .

۲۰٫Conclusion.

۲۱٫Referrals.

۲۲٫ Citation.

۲۴٫ راه تشخيص آن در كتاب فهرست مستند «اسامي مشاهير و مؤلفان» اثر كتابخانه ملي آمده است.

۲۵٫ Edition.

لنگر

چهارچوب مقاله و قواعد متن نويسي

تحقيق و پژوهش از اهميت ويژه اي برخوردار است و به جرات ميتوان گفت كه تمام پبشرفت هاي علمي صنعتي پژوهشي تكنولوژي و جامعه شناسي بر پايه تحقيق پژوهش استوار است. اصلي ترين مهمترين شيوه ارائه نتايج يك تحقيق و تحقيق، تهيه مطلب پژوهشي است و محققي در صحنه توليد وانتشار علمي موفق است كه بتواند نتايج پژوهش خود را در مجلات معتبر پژوهشي به چاپ برساند. از آنجا كه نوشتن صحيح مناسب يك مطلب يك ركن اساسي براي چاپ مقالات علمي ميباشد، در اينجا سعي شده است كه به بررسيروش هاي صحيح نگارش مقالات پژوهشي پرداخته شود. به طور كلي هر مقاله پژوهشي حاوی اجزاي اصلي زير است:

عنوان
نام نويسنده نويسندگان
اطلاعات ارتباط
چكيده
واژگان كليدي
مقدمه
مباني نظري تحقيق
روش تحقيق
يافته هاي تحقيق
بحث نتيجه گيري
فهرست منابع
لنگر

عنوان مقاله

۱) اولين بخش يك مطلب عنوان است كه بايد اشتراكاتي با موضوع اصلي تحقيق داشته باشد به شكلي جذاب عبارت ‌بندي شده باشد. نكات زير در گزینش عنوان متن قابل توجه هستند : ۲) عنوان مطلب حتي الامكان بايد دقيق و رسا بوده و از به كار بردن اصطلاحات ناآ شنا اختصاري خودداري شود. ۳) عنوان مقاله حتي الامكان بايد عبارت خاصي باشد كه نكات اصلي و عمده موضوع را در بر داشته باشد. ۴) به طور معمول (نه هميشه) و در نام‌گذاري اكثر تحقيق ها اين نكات در نظر گرفته مي شود: چه چيزي را ميخواهيم بررسي كنيم، در چه جامعه اي، در كجا و در چه زماني. برای مثال عنوان يك مقاله ميتواند اين باشد: بررسي رابطه سطح سواد مادران تغذيه كودكان در شهر تهران سال ۱۳۸۶ ۵) عنوان بايد «فاقد پيش داوري» باشد. به عنوان مثال، انتخاب اين عنوان براي يك مطلب ، مناسب به نظر نمي رسد: بررسي علل بي علاقگي رانندگان نسبت به بستن كمربند ايمني! ۶) اگر كلماتي در توصيف ويژگي مطالعه شما نقش كليدي دارند به احتمال زیاد در عنوان خود آن را بگنجانيد. مثل بررسي آينده نگر مطالعه دوسويه كور يا مطالعه تصادفي شده ۷) هيچ گاه نبايد در عنوان متن نتيجه پژوهش را به صورت ثابت شده ذكر نمود.

لنگر

نويسندگان آدرس ها

اسامي نويسندگان و همكاراني كه در مطالعه شركت داشته اند بايد بطور كامل ذكر شود. همچنين نويسنده اصلي كه مسئول رابطه با خوانندگان است بايد معین شده آدرس كامل و پست الکترونیکی وي در اختيار خوانندگان قرار گيرد.

لنگر

چكيده تحقيق

چكيده بعد از عنوان بيشتر از ساير بخشهاي يك مطلب خوانده ميشود در چكيده سری هاي مختلف مقاله حاوی مقدمه، اهداف، روشها و نتايج تحقيقق بصورت خلاصه ذكر مي شود. متن بسياري از مطلب ها به طور كامل در دسترس ما نيست گاهي فرصت جهت خواندن تمام مقاله نداريم از اين رو چكيده مطلب ارزش زيادي دارد. در اكثر مجلات تعداد كلمات چكيده ۱۵۰ تا ۲۵۰ كلمه محدود است.

لنگر

واژگان كليدي

چند کلمه كليدي كه از اهميت زيادي در بررسي برخوردارند، در اين سری ذكر مي شود. ضمن اين كه با ذكر واژه هاي كليدي در سايتهاي علمي مي توان به دنبال مطلب نيز گشت. به طور معمول تعداد اين کلمه ها حدود ۶-۵ كلمه در نظر گرفته مي شود.

لنگر

مقدمه

مقدمه يك مقاله پژوهشي ضمن بيان مسئله و تشريح مورد به آن مسئله جواب ميدهد كه اهمیت بررسي حاضر براي انجام آن چه بوده است. در حقيقت با تحقيق مقدمه يك مقاله پژوهشي، خواننده با مسئله تحقيق آشنا شده ضرورت انجام پژوهش را درك ميكند. متن مقدمه بايد روان باشد و حتي الامكان به صورت خلاصه و حداكثردر ۲ صفحه تايپ شود.

لنگر

روش تحقيق

در اين قسمت از مقاله چگونگي روش انجام پژوهش توضيح داده مي شود. همچنين نمونه هاي مورد بررسي، چگونگي نمونه گيري، جامعه هدف، مراحل اجرائي پژوهش و نحوه تجزيه و تحليل داده ها ذكر مي شود. در اين قسمت درباره تغيير بيشتر بحث شده روش اندازه گيري و ميزان دقت و چگونگي كنترل آنها بيان مي شود.

لنگر

يافته هاي تحقيق

در اين قسمت نتايج بدست آمده از پژوهش ذكر مي شود. نتايجي كليدي بررسي بايد با كلمات روان و دقيق و بدون بزرگ نمايي ذكر شود. از روشهاي مختلفي جهت ارائه نتايج استفاده مي شود. مصرف از اعداد، جداول و نمودارها یاری ارزنده اي به ارائه مطلب بطور آسان تر مي نمايد اما لازم است داده هاي جداول و نمودارها به طور كامل تشريح شده و مورد تجزيه تحليل قرار گيرند. در موارد ي كه ازروش ها آزمون هاي آماري براي بررسي نتايج تحليل داده ها استفاده شده باشد، بايد نوع آن نيز ذكر شود.

بحث نتيجه گيري

در اين سری به تفسير نتايج ارائه شده مي پردازيم. همچنين مي توان به مقايسه نتايج به دست آمده از بررسي حاضر با نتايج ساير مطالعه ها پرداخت و با توجه به مجموعه شواهد نتيجه گيري نمود. در صورت لزوم مي توان پيشگذاشته ايي جهت انجام مطالعات بهتر كامل تر در آينده ارائه داد .

لنگر

فهرست منابع

در پايان لازم است كليه منابعي كه در تحقيق مورد استفاده قرار گرفته‌ اند، به شيوه اي مطلوب ذكر شوند. شيوه نگارش منابع در نشريات مختلف مفرق است بهتر است از راهنمايي اين نشريات و شرايط نگارش مقالات یاری بگيريم.

لنگر

چند نكته اساسي در ارسال مقالات به نشريات علمي

به ياد داشته باشيد كه قبل از ارسال چكيده متن خود به يك مجله، ابتدا فرم روش نگارش متن را از آن مجله دريافت کرده و چكيده را در قالب آن فرم تهيه تايپ نماييد (به عنوان مثال تعداد كلمات، فونت، تعداد خطوط، فاصله خطوط از كناره هاي صفحه و…)

لنگر

دلايل عدم پذيرش چكيده يك مطلب در نشريات علمي

۱) ابهام در موضوع مطلب و وجود تعداد زياد مقالات مشابه پيشين ۲) عدم تبيين زمينه اصلي تحقيق ۳) نمونه گيري نامناسب ۴) عدم رعايت اصول مطلب نويسي مورد نظر نشريه ۵) عدم ذكر صحيح ارقام آماري ۶) فقدان بحث پرداختن به نتايج ۷) چكيده هاي خيلي كوتاه و خيلي زياد ۸) بي دقتي در تهيه متن (غلط تايپي ، غلط ات متن) ۹) عدم رابطه مورد مطلب با رويكرد نشريه

لنگر

چطور يك مطلب علمي را خواندني تر بنويسيم؟

مارتين گرگوري بيش از يك دهه پيش در مجله «نيچر» نوشت: «دو نوع نوشتار‌ علمي وجود دارد. يك نوع جهت جلب خواننده و نوع ديگر تنها جهت اين‌كه مورد ارجاع قرار گيرد و اين نوع دوم مانند يك بيماري عفو ني سریع در حال گسترش است.»

به نظر مي‌رسد در اين مقطع زماني نيز تغييرات زياد محدودي ايجاد شده است. هنوز هم اندازه زيادي از مقالات علمي‌منتشر ه فقط بوسیله پژوهشگران محققان ي كه به مورد مطلب علاقه‌مند هستند ، مورد مطالعه قرار مي‌گيرد افرادي كه به مطالعه گذراي مقالات علمي مي‌پردازند، بيشتر به صفحات علمي روزنامـه ‌ها مجلات علمي عام مراجعه مي‌كنند.

با وجود مقالات فراواني كه درباره شیوه نگارش صحيح و قابل فهم براي جلب توجه خواننده‌ها وجود دارد، پژوهشگران نبايد از فقدان راهنماهاي مناسب براي شیوه نگارش مقالات گلا‌يه داشته باشند. بسياري از ژورناليست‌ها نويسندگان حرفه‌اي اين دو كتاب استاندارد در مورد نحوه نگارش مقاله خوب و علمي را مورد توجه قرار مي‌دهند: اجزاي سبك‌هاي نگارشي (استانك، وايت ۱۹۵۹) درباره بهتر نوشتن (زينسر ۱۹۷۶) حال آن‌كه اين كتاب‌ها كتاب‌هاي مشابه‌شان براي بسياري از پژوهشگران ناشناخته‌اند. با وجود اين‌كه اين كتاب‌ها نحوه نگارش صريح مقالات علمي را به طور دقيق بيان نمي‌كنند ولي از جهت بيان شیوه صحيح سازماندهي مطالب و نگارش مقالات شيوا و حاوي اطلاعات مفيد، زياد ارزشمند ند. مهم‌تر اين‌كه اين قبيل كتاب‌ها حامل يك پيام خیلی مهم هستند كه نويسندگان بايد مطالب را براي خوانندگان بنويسند نه براي خودشان.

اما هنوز هم بسياري از مقالات علمي پزشكي، حاوي مطالب طولاني مبهمي هستند كه بيشتر خوانندگان حتي آن‌هايي را كه آگاهي مناسبي به موضوع دارند نيز گمراه مي‌كنند.

مسلماً محدوديت‌هايي در شكل و ساختار مقالات علمي وجود دارد. در يك مطلب علمي علاوه بـر در نظر گرفتن نكاتي كه مورد نظر مجلات علمي مختلف است بايد مقدمه، مواد و روش‌ها، نتايج بحث درمورد نتايج در رابطه با تئوري اوليه آورده شود. ماهيت مقالات علمي بيان نتايج بحث بدون خطا (bias)، محدوديت‌هايي را در نحوه نگارش متن ايجاد مي‌كند: بيان نتايج در عبارات با فعل مجهول (passive) به آن شكل غير شخصي مي‌دهد لزوم به كار بردن مراجع مختلف نيز مانع مي‌شود كه متن مقاله به خوب ي دنبال شود. با اين وجود، اين قوانين به قدري انعطاف‌پذير می باشند كه بتوان مقاله ‌اي نوشت كه حاوي مطالب مفيد جالب تذکر باشد

لنگر

۱۰ فرمان جهت نگارش علمي و جذاب

۱- يك تفكر قديمي در معماري وجود دارد كه مي‌گويد شكل اشيا از عملكردشان پيروي مي‌‌كند. اين تفكر در نگارش نیز وجود دارد. بسياري از پژوهشگران عقيده دارند هيچ چيزي مهم‌تر از نتايج مقالاتشان نيست. اما واقعيت اين است كه اولين عملكرد متن انتقال پيام به خواننده و متقاعد كردن وي به ارزشمند بودن تحقيق انجام شده است بنابراي ن خوبتر است قبل از شروع به نوشتن، درباره پيام مورد تأمل شود. حتي خوبتر است پيش از نوشتن عنوان مقاله ، راجع به نتايج متن نيز انديشيده شود. پژوهشگران امروزي كمتر به بيان نتايج خام مي‌پردازند و هدفشان تفسير بحث خوب نتايج است (Horton,1995).

يك نويسنده ممكن است موضوعي را در ذهن روشن واضح تصور كند نيازي به توصيف و تفسير حس نكند در صورتي‌ كه خواننده ممكن است اصلاً چنين تفكري نداشته باشد. تمام ترديد‌ها بوسیله خوانندگان مختلف از اين تفكر نويسنده ناشي مي‌شود كه مطلبي كه در اثر بحث گفتگوي زياد براي وي مسجل و بديهي شده است براي خواننده نيز واضح و روشن است. گاهي اوقات، نتايجي كه مربوط به موضوع اصلي نيستند هر قدر نیز كه جالب باشند، بهتر است حذف شوند اگر اين نتايج حذف شده مفيد و اساسي باشند بهتر است در يك مقاله ديگر بیان شوند.

يك نوشتار بايد يك پرسش اصلي را جواب دهد و بي‌توجه ي به اين مورد از دلايل شايع بي‌ميلي خوانندگان نسبت به مطالب است .(Lambert et al 2003) اين سوال بايد معین ، جديد، مورد علاقه استقبال جامعه علمي باشد (Perneger & Hudelson, 2004).

خوانندگان مجلات فوق تخصصي به توضيحات اضافه طولاني در مورد مساله مورد بحث علاقه‌اي ندارند، در حالي ‌كه در مجلات عمومي، جهت ايجاد پس زمينه علمي مناسب جهت خوانندگان نياز به توضيحات تكميلي حس مي‌شود. به طور كلي پژوهشگران بايد خود را جاي خوانندگان گذاشته عمق جزئيات لازم مطلب را از ديدگاه خوانندگان بررسي كنند.

۲- مورد ديگر مصرف از شيوايي و فن بيان مناسب در حين پيروي از اسلوب متن ‌نويسي است. David Reese چنين عنوان مي‌كند كه در يك مقاله پزشكي، علمي هر نوع ديگر، نويسنده بايد با استفاده از لغات متداول سعي كند كه خواننده را نسبت مطلب نوشته‌شده متقاعد سازد. در عين حال، علي‌رناراحتی تلاش براي فصاحت مطالب، هرگز مشاهدات حقايق ارايه‌شده در مقالات نبايد تحت تأثير فن خطابه قرار گيرند. به عنوان مثال در يك مقاله ضرورتي براي مصرف از صفات و قيدهاي پيچيده وجود ندارد و در صورتي ‌كه بيان نتايج و بحث منطقي و روان باشند، خواننده نيازي به لغات نامفهوم غير ضروري جهت درك خوبتر مطلب حس نمي‌كند.

كلمات غير ضروري بهتر است حذف شود. يك نگارش پرتوان، ً مختصر و بصورت فشرده است. اين مساله در مورد نوشته‌هاي عمومي نيز مصداق دارد. هر قدر در يك نوشته تركيبات طولاني‌ و پيچيده و توضيحات اضافي در پرانتز بيشتر باشد، خوانندگان و حتي علاقه‌مندان به موضوع را از ادامه بررسي باز مي‌دارد. بهترين و مطمئن‌ترين كار براي جلب توجه خواننده‌ها بيان مطالب به صورت صريح، قطعي و معین است.

۳- خوانندگان انتظار دارند هر نوع اطلاعات ویِژگزینشه موجود در يك مطلب را در محل ویژه آن پيدا كنند. در صورتي‌ كه جابجايي‌هاي زيادي در محل‌هاي ارايه اطلاعات ايجاد شود، مثلاً برخي نتايج بدون آن‌كه در بخش يافته‌هاي مطلب ذكر شده باشند در بحث مورد ارزيابي تفسير قرار گيرند، خواننده را سردرگم مي‌كنند. مطالبي كه قرار نيست در پارت بحث بیان شود خوب است از بخش نتايج حذف شود.

۴- عنوان مهم‌ترين جمله يك مطلب است. اگر خواننده‌اي اهميت نوشته‌اي را از عنوان آن برداشت نكند به خواندن آن ادامه نمي‌دهد. عنوان‌هاي طولاني حامل اطلاعات بيشتري هستند ولی تذکر كمتري جلب مي‌كنند، به‌خصوص در افرادي كه با نگاه سريع و گذرا از روي عناوين موجود در فهرست مجلات، مطلب مورد نظرشان را انتخاب مي‌كنند. عنوان‌هاي كوتاه جذاب‌تر هستند اما ممكن است مفهوم كامل را نرسانند. عناويني كه از لغات ايهام‌دار استفاده مي‌كنند، جذابيت بيشتري براي خوانندگان دارند، اما نبايد به تبيين محتواي اطلاعاتي مطلب بپردازند. در نهايت در زمان گزینش عنوان مناسب، باز هم خوب است نويسنده را در جايگاه خواننده قرار دهد.

۵- خلاصه مقاله نيز داراي ارزش ي تقريباً مساوي با عنوان است، گاهي تنها بر طبـق خلاصه مقاله يك خواننده تصميم مي‌گيرد مقاله را بخواند يا آن را كنار بگذارد. هر قدر يك مطلب حاوي اطلاعات قيمتي با اهمیت باشد، در صورتي‌ كه در خلاصه بیان نشده باشد، خواننده علاقه‌اي به ادامه دادن بررسي پيدا نمي‌كند. خلاصه مطلب به دو شكل نوشته مي‌شود؛ نوع آزاد كه حاوی يك پاراگراف است و بيشتر در مقالات مولكولي و بيولوژي سلولي استفاده مي‌شود و نوع ساختاري كه هر چهار قسمت متن در آن رعايت مي‌شود و بيشتر در مقالات كلينيكال استفاده مي‌شود. درباره اين‌كه خوبتر است خلاصه پيش از نوشتن مطلب تهيه شود بعد از اتمام آن، خوب است كه هر دوروش يك‌بار مورد ارزيابي و آزمايش قرارگيرد و سپسآموزش مناسب‌تر را گزینش كنيم.

۶- بين بررسي متون مقدمه مطلب اختلاف زيادي وجود دارد، مقدمه نبايد تا جايي كه امكان دارد به مرور متون بپردازد هدف اصلي آن طراحي يك نقشه است كه نويسنده ابتدا به طور عام لزوم بررسي موضوع را عنوان مي‌كند و پس با نشان دادن روش‌ها به يك سؤال اصلي كه همان هدف متن است، مي‌رسد. يك تاريخچه كوتاه كه ارزش بررسي را عنوان مي‌كند و اطلاعات قبلي موجود در اين زمينه را بيان كرده و نقايص موجود را نمايان مي‌سازد، عموماً در مقدمه آورده مي‌شود.

۷- قسمت مواد روش‌ها در متن بايد به طور تخصصي و با جزئيات كامل بیان شود. به نحوي كه محققان ديگر نيز بتوانند آن را انجام دهند. يك غلط شايع در اين پارت ، بيان نشدن برخي جزئيات ضروري است كه خواننده را از درك صحيحراهنمای انجام تحقيق باز مي‌دارد، بناجهت ن قرار دادن خود به جاي خواننده در اين پارت نيز بسيار مفيد خواهد بود. شركت‌هايي كه کالاها آن‌ها مورد مصرف قرار گرفته به طور خلاصه بايد ليست شوند.

۸- نتايج بايد با يك نظم توالي مرتب ارايه شوند، بيان نتايج بايد از توالي منطقي پيروي كند نه از ترتيب زماني. در غير اين ‌صورت درك آن‌ها مانند چيدن حتمـا ت پازل در كنار نیز است كه مي‌تواند زياد گيج‌كننده باشد. از ارايه نتايج غير ضروري كه تأثير چنداني در بحث ندارند بايد پرهيز شود تا خواننده سردرگم نشود پيام اصلي نيز كم‌رنگ‌تر نشود. هدف از نوشتن يك مقاله تحقيقاتي، ارايه يك فرضيه و بحث تفصيل تفسير درمورد آن است. بنابراي ن بحث يك متن بايد كاملاً روان و مرتبط با نتايج با تفسيرهاي كامل و ذكر منابع مختلف باشد. تفكرات و انديشه‌هاي تحقيقاتي بايد با دلايل مستدل مستند حمايت شوند و به طور كاملاً واضح روشن مورد ارزيابي قرار گيرند تا خواننده بتواند با آن رابطه برقرار كند.

۹- در نهايت، افزايش تعداد مقالات تحقيقاتي مقالات مروري نشان‌دهنده افزايش فشار بر محققان است تا در زمينه‌هاي مورد علاقه همگام با مقالات روز باشند. البته اگر چه هـر روز بر تعداد الگوها و راهنماها براي نوشتن يك متن گويا و قابل درك افزوده مي‌شود، پژوهشگران از ميان اندازه زيادي از مقالات از همين الگو‌ها جهت گزینش مطلب مورد نظرشان استفاده مي‌كنند. پژوهشگران كماكان مقالات را، در صورتي كه به عنوان آن‌ها علاقه‌مند باشند سوال و پاسخ‌هاي مهمي را در برداشته باشند، بررسي مي‌كنند و هر قدر يك مطلب بهتر منطقي‌تر نوشته شود خوانندگان بيشتري را جذب مي‌كند بيشتر مورد ارجاع ساير مقالات واقع مي‌شود.

۱۰- و بالاخره اين كه در نظر گرفتن دو نكته متن ‌نويسي زياد خیلی مهم است: پيام اصلي و خواننده متن ، چرا كه تمام هدف نويسنده متقاعد كردن خواننده به ارزش و اهميت تحقيق انجام شده است چنانچه او به خواننده‌ها بي‌تذکر ي كند، خواننده‌ها نيز به نوشته‌هاي او بي‌توجه ي مي‌كنند.

چطور يك مطلب علمي بنويسيم؟

پارت آخر

طريقه نگارش چكيده مقاله جهت ارائه در نشريات بين المللي

لنگر

چكيده‌ مقاله : Abstract

در مجلات‌ علمي‌، چكيده‌ مقاله ‌ هم‌ معني‌ خلاصه‌ است‌. ولی در لغت‌ نامـه ‌ اين‌ دو معنا تعريفي‌مفرق ‌ دارند. ‌بعضا در متون‌ علمي‌ هر دو به‌ يك‌ معني‌ بكار مي‌ روند. بطوريكه‌ بعضي‌ مجلات‌ از يك‌ لغت‌ جهت ‌ هر دو مفهوم‌ استفاده‌ مي‌نمايند، اما ‌ اين‌ روش‌ فراگير نيست‌ بسياري مجلات بين چكيده خلاصه متن تمايز قائل هستند . (اکثرا ٌ چكيده مطلب اي كه قبل از ارسال اصل متن براي يك مجله ارسال ميگردد، چكيده مطلب پيشين ناميده ميشود كه با چكيدهاي كه در پايان مجلات آورده ميشود چكيده پسين فرق اساسي دارد).

چكيده‌ مطلب ‌ سری ي‌ است‌ كه‌ خواننده‌ بعد از جذب‌ شدن‌ بوسیله ‌ عنوان‌ متن ‌ به‌ آن‌ نگاه‌ كرده‌ آنرا مي‌خواند، ‌ چكيده‌ علاوه‌ بر كوتاه‌ بودن‌ بايد بطور معني‌ داري‌ خلاصه‌ شده‌ و حاوي‌ مطالب‌ اصلي‌ مهمترين‌ يافته‌ هاي مسلم‌ مطلب ‌ باشد.

بايد به‌ مجله‌اي‌ كه‌ مي‌ خواهيد براي ‌ آن‌ متن ‌ بفرستيد نگاه‌ كرده‌ طول‌ متوسط ‌ چكيده‌ ها رااز آن‌ استخراج‌نمائيد، علاوه‌ جهت ن‌ بايد به‌ سری ‌ “توضيحاتي‌ براي ‌ نويسندگان‌” رجوع‌ كرده‌ و اگر قوانين ضوابط‌ خاصي‌ براي ‌ نوشتن‌ چكيده‌ در آن‌ ذكر شده‌ آنرا رعايت‌ نمائيد. برای مثال ً گفته‌ مي‌ شود كه‌ چكيده‌ بايد بين‌ صد تا صد و پنجاه كلمه‌ باشد.

چكيده‌ بايد حاوي‌ بخشهاي زير باشد:

حقايق‌ واصول‌ بكار برده‌ شده‌
روشها
نتايج‌ اصلي‌
اهميت ‌ نتايج‌ تعبير و تفسير آنها
چكيده‌ متن ‌ بايد حاوي‌ مطالب‌ و حقايق‌ يافت‌ شده‌ در كار تحقيقي‌، مهمترين‌ نتايج‌ و ميزان‌ ارزش ‌ كار انجام شده بوده‌ ومعني‌ هر يك‌ از يافته‌ ها را بيان‌ نمايد. نبايد در چكيده‌ مطالبي‌ رابيان‌ نمود كه‌ در متن ‌ نيامده‌ است‌ بلكه‌ بايديافته‌ هاي‌ ارتباط بامقاله ‌ را در برداشته‌ دقيق‌ باشد . نبايد در قسمت ‌ چكيده‌ از عبارات ي‌ مثل‌ “ارزش ‌ يافته‌ ها در اين‌ مقاله ‌ بحث‌ شده‌ است‌…” استفاده‌ نمود زيرا اين‌عبارت‌ و نظاير آن‌ هيچگونه ‌ اطلاعاتي‌ را به‌ خوانندگان‌ نمي‌ دهند و غير مفيد هستند و تنها محدوديت استفاده از كلمات را براي شما بيشتر مي كنند.(سقف۱۵۰كلمه)- . بجاي‌ اينها بايد يافته‌ ها راذكر کرده ‌ بيان‌ كنيد كه‌ جهت چه اين‌ يافته‌ ها مهم‌ می باشند .

چهار جزء اصلي‌ هر چكيده‌ عبارتند از:

۱- يافته‌ هايتان‌ ، يا چيزي‌ كه‌ قصد يافتن‌ ‌ آنرا داشته‌ايد. اين‌ موضوع‌ ممكن‌ است‌ قبلا در پارت ‌ عنوان‌مقاله ‌ ذكر شده‌ باشد.

۲- چنانچه راههاي ‌ بكار برده‌ شده‌ در كار تحقيقي‌ جالب‌ هستند توضيحي‌ راجع‌ به‌ آنها ذكر كنيد در غير اينصورت لزومي‌ به‌ اينكار نيست‌.

۳- نتايج‌ اصلي‌ كار را همراه‌ با تعابيراصلي آنها بصورت شفاف وواضح ذكركنيد.هرگزنبا يد از توصيفات‌ مبهم‌ استفاده‌ نمائيد. تعبير و تفسير‌ از نتايج‌ را براساس‌ ارزش ‌ كاربرد استنباط‌ از آنها ذكر نمائيد.

۴- اندازه يك چكيده نبايد بيش از ۱۵۰كلمه باشد.

هر يك‌ از موارد فوق‌ را حداكثر در چند عبارت ‌ ذكر کرده ‌ و از كلمات اختصاري‌ كه در متن‌ استفاده‌ کرده ‌ايدو خود آنها را مخفف‌ كرده به اختصار آورده ايد، در پارت ‌ چكيده‌ استفاده‌ ننمائيد. در چكيده‌ از اشكال‌ و جداول‌ استفاده‌ نکرده ‌ به‌آنها آدرس‌ هم‌ ندهيد. از عبارات ‌ ساده‌ مسلم‌ همراه‌ با مقادير و اعداد استفاده‌ كنيد. جهت مثال بنويسيد:”هشتادوشش‌ درصد ( ۸۶%) بيماران‌ بعد از بهبود ‌ سلامت ‌ خود را به‌ دست‌ آوردند”

در چكيده عبارات ‌ را طوري‌ ننويسيد كه‌ نياز باشد به‌ منبعي‌ آدرس‌ بدهيد ولي‌ اگر لازم ‌ شد كه‌ درچكيده‌ به‌ منبعي‌ آدرس‌ دهيد بايد تمام‌ معین ات‌ منبع‌ يعني‌: زمان‌ چاپ‌ نام‌ نويسندگان،‌ نام‌ مجله‌ و غيره‌ راذكر كنيد .

لنگر

مطلب ISI چگونه ارزيابي مي شود ؟

از عبارت عوامل مورد ارزيابي رعايت استانداردهاي بانك اطلاعاتيISI، كميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مقاله هاي چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جايگاه نشر آن مي باشد.

اين گزارش حاوي اطلاعات ارزشمند ي پيرامون مجله ها رتبه بندي آنها مي باشد. فاكتور تأثير (Impact Faktor)، براي نخستين بار در سال ۱۹۹۵ و توسط بنيانگذار ISI گارفيلد Garfield بیان شد و سریع به صورت دستورالعملي جهت گزينش بهترين مجله ها به كار رفت. حقيقت اين است كه اين فاكتور وسائل كاملي جهت اندازه گيري كيفيت متن ها نمي باشد، بلكه چون نحوه بهتري وجود ندارد و در حال حاضر نسبت به ديگر معيارها جهت ارزيابي علمي از مزايايي برخوردار است، لذا عموماً مورد استفاده قرار مي گيرد. JCR بيش از ۷۵۰۰ مجله معتبر را در حدود ۲۰۰ حوزه موضوعي از سال ۱۹۹۷ به بعد در بر مي گيرد با استفاده از آن مي توان مجله ها را در حوزه هاي تخصصي، طبقه بندي و شاخص هاي رتبه بندي آنها را بررسي كرد. JCR در دو نسخه موجود است، ورژن علمي آن در بر گيرنده بيش از ۵۹۰۰ ژورنال علمي نسخه علوم اجتماعي مشتمل بر ۱۷۰۰ ژورنال است. JCR از طريق Web of knowledge به شرط پرداخت وجه اشتراك قابل بررسي است.

لنگر

ضريب تاثير (IF) چيست؟

فاكتور تاثير به صورت ميانگين، تعداد ارجاعات به يك مورد قابل استناد (نظير مقاله پژوهشي، مطلب مروري، نامـه ، ياد داشت، چكيده و..) در يك مجله علمي در طول زماني معين تعريف شده است. فاكتور تأثير، تعداد ارجاعات به مطلب هاي منتظر شده در دو سال قبل مجله تقسيم بر تعداد مطلب هاي انتشار شده در دو سال مذكور است. در موارد ي فاكتور تأثير مجله بطور ميانگين (كه معدل فاكتور تأثير طول زمان فهرست شدن آن مجله در ISI مي باشد)، نيز مورد مصرف قرار مي گيرد. اين شاخص مهمترين و در عين حال كاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است. اين علت تمام ساله توسط ISI بر مبناي ارجاعات به هر يك از مجله هاي علمي آن محاسبه مي شود نتيجه در گزارش JCR انتشار مي شود. اين ضريب نه جهت مقاله نويسنده بلكه براي مجله محاسبه مي شود. محاسبه بر مبناي يك دوره سه ساله صورت مي گيرد.

لنگر

چگونه يك مقاله ISI ارزيابي مي شود؟

براي اينكه بتوانيد يك متن بنويسيد، ضروری است در اين زمينه اطلاعاتي داشته باشيد. اگر اين مطلب را براي مؤسسه اطلاعات علمي ISI مي نويسيد، احتمـا لاً براي تان مهم است كه بدانيد اين مقاله ها چطور ارزيابي مي شود. امروزه ارزيابي مقاله هاي علمي يكي از دغدغه هاي جوامع علمي مي باشد. مؤسسه اطلاعات علميISI جهت ارزيابي تحت پوشش فهرست نويسي خود، سه شاخص در نظر گرفته است: ۱- فاكتور تأثير گذار (IF): اين شاخص مهمترين و در عين حال كاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است.

۲- شاخص فوري(Immediately): تعداد ارجاعات به متن هاي منتشر شده مجله در سال مورد ارزيابي تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در همان سال مجله مذكور است. اين شاخص در حقيقت شيب افزایش منحني ارجاعات را بيان مي كند. ۳- شاخص نيمه عمر استناد(Cited Half-Life):نيمه عمر ارجاعات نيمه عمر استناد، تعداد سال هايي است كه از سال ارزيابي بايد به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد كل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزيابي باشيم.

به جمله ديگر، اين شاخص مدت زماني كه نيمي از كل استنادات به آن مجله صورت پذيرفته باشد را نشان مي دهد و در حقيقت سرعت كاهش ميزان ارجاعات به مجله را بيان مي كند. بديهي است كه وقتي متن هاي يك مجله ارزش خود را براي ارجاعات، زود از دست بدهند (مقاله ها سطحي باشند خيلي زود بي اهمیت شوند)، تنها به مطلب هاي جديد مجله ارجاع داده مي شود. اين موضوع باعث مي شود كه نيمه عمر ارجاعات به مجله كاهش يابد. بنابراي ن هر چه نيمه عمر ارجاعات به مجله بيشتر باشد، نشان مي دهد كه اهمیت مقاله هاي مجله در طول بيشتر حفظ شده است هنوز مورد ارجاع قرار مي گيرند.

در مجموع هرچه نيمه عمرارجاعات به يك مجله بيشتر باشد، اهمیت مجله بالاتر مي رود. در پايان هر سال، مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي ISI كه در فهرست وبگاه علم (Web of Science=WOB) قرار گرفته اند، ارزيابي مي شوند. معيارهاي ارزيابي سنجش همان شاخص هاي ارزيابي ISI (سه شاخص اشاره شده دربالا) مي باشند. نتايج اين ارزيابي نيز درگزارش هاي ارجاع مجله JCR هر سال جهت اطلاع عموم اعلام مي شود. در بين فاكتورهاي بالا، فاكتور تأثير، كاربردي ترين شاخص مي باشد و امروزه به طور وسیع اي در درجه بندي و ارزيابي مجله هاي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين فاكتور در حقيقت توانايي مجله هيأت تحريريه آن را در جذب بهترين مطلب ها نشان مي دهد.

بانك اطلاعات ISI، مركزي براي فهرست نمودن و پوشش دادن کامل مهمترين مجله هاي علمي انتشار ه در دنيا به منظور تبادل اطلاعات ميان محققان مختلف مي باشد. پر واضح است كه منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن كل مجله هاي علمي منتشر شده در جهان نمي باشد. چرا كه از طرفي مقرون به صرفه نيست و از طرف ديگر تمام مجله هاي نشر يافته در جهان از استانداردهاي ISI پيروي نكرده اند از غناي علمي ضروری برخوردار نيستند. ارزيابي مجله هاي علمي ISI به طور مستمر دائمی هر دو هفته صورت مي گيرد.

ارزيابي كنندگان ISI در حدود ۲۰۰۰ عنوان جديد را سالانه مورد ارزيابي قرار داده و تنها ۱۰ تا ۱۲ درصد از مجله هاي علمي ارزيابي شده، انتخاب مي شوند. هر مجله علمي قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISI يكسري مراحل ارزيابي را پشت سر مي گذارند.

از عبارت عوامل مورد ارزيابي و رعايت استانداردهاي بانك اطلاعاتيISI، كميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مقاله هاي چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله جايگاه نشر آن مي باشد. لازم به ذكر است كه هيچ يك از اين عوامل به تنهايي مورد بررسي و ارزيابي قرار نمي گيرد، بلكه با بررسي مجموع عوامل، يك امتياز كلي داده خواهد شد.

از عبارت موارد ي كه در ارزيابي مجله مورد تذکر قرار دارد اين است كه عنوان مقاله ها، چكيده و كلمات كليدي بايد به زبان انگليسي باشد همچنين توصيه مي شود كه منابع نيز به زبان انگليسي نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمي مهم به تمامي زبانها به چاپ مي رسد، اما موارد ذكر شده بايد به زبان انگليسي باشد تا تحت داوري ارزيابي ISI قرار گيرد زيرا ارزيابي كنندگان مجله هاي علمي در ISI نمي توانند عناوين ومنابع بكار رفته در مطلب ها را به زبان انگليسي ترجمه كنند. داوري علمي تخصصي مطلب هاي چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشناي علمي از عبارت عمده ترين موارد مورد توجه ارزيابي كنندگان مي باشد كه گوياي اعتبار غناي علمي مجله است. سه پايگاه WOS ، EST و JCR از معتبرترين پايگاه هاي علم سنجي هستند كه بوسیله مؤسسه اطلاعات علمي ISI تهيه روز آمد سازي مي شوند.

پايگاه Essential Science Indicators) ESI بر مبناي دوره هاي زماني ۱۰ ساله، به ارائه آمار در قالب شاخص هاي تعيين شده توليد علم از عبارت رتبه علمي كشورها بر اساس تعداد توليدات علمي، تعدا كل استنادها نسبت استناد به توليدات علمي مي پردازد. در پايگاه Web of Science(WOS) امكان جستجو و استخراج اطلاعات در طول دوره هاي زماني مختلف بر اساس شاخص هاي گوناگون علم سنجي وجود دارد.

پايگاه (JCR (Journal citation Reports به ارائه گزارش استنادي نشريه ها مي پردازد. از طرفي تعداد نشريه هايي كه هر كدام از اين پايگاه ها نمايه مي كنند نيز با ديگري مفرق است.

لنگر

بهترين معيارهاي ISI جهت نمايه كردن مجله ها چيست؟

در سايتISI چهار مورد به عنوان ملاك هاي اصلي نمايه شدن مجله آمده است كه عبارتند از:

۱- زمان بندي نشر، تعريف شده باشد يعني معلوم باشد كه فصلنامـه است، ماهنامـه است يا… در موعد معين هم آماده شود.

۲- فرآيند داوري جهت مجله تعريف شده باشد.

۳- قواعد نشر بين المللي را رعايت كند. براي مثال، عنوان مجله گوياي محتواي آن باشد.

۴- مطلب به هر زباني كه باشد مهم نيست ولی چند مورد در آن بايد به زبان انگليسي باشد كه عبارتند از: اسامي نويسندگان، عنوان، چكيده كلمات كليدي و حتي الامكان منابع و مآخذ هم انگليسي باشد.

موارد فرعي وجود دارد كه حاوی اين موارد است:

۱- مجله بايد حوزه بين المللي داشته باشد به يك حوزه جغرافيايي ویِژگزینشه تعلق نداشته باشد.

۲- در حوزه آن مجله، ترجيحاً مجله مشابه نباشد يا چنانچه هست آن مجله معيار برتري نسبت به آنها داشته باشد.

۳- افراد به وجود آورنده آن حتي الامكان افراد شناخته شده اي باشند.

۴- افراد به وجود آورنده، توزيع جغرافيايي مناسبي داشته باشند مثلاً تمام ايراني نباشند.

اما موارد فرعي، نمره اضافه دارد در قبولي يا رد مجله از طرفISI نقش بازي نمي كند.

لنگر

موسسه ISI چگونگي ارسال مطلب علمي به اين مركز

لنگر

موسسه اطلاعات علمي (Institute for Scientific Information):

بانك اطلاعات ISI مركزي جهت فهرست نمودن پوشش دادن کامل مهمترين مجلات علمي منتشر ه در دنيا به منظور تبادل اطلاعات ميان محققان مختلف مي باشد. شمار مجلات ISI ثابت نيست. يك مجله ممكن است در يك زمان٬ از مجلات ISI محسوب شود٬ اما به دليل كاهش بار علمي٬ بعداً از ليست مجلات ISI كنار گذاشته شود. در حال حاضر بيش از ۱۶۰۰۰ مجله٬ در ليست ISI قرار دارند. هر ساله ۲۰۰۰ مجله جديد مورد ارزيابي قرار مي گيرد و حدود ده درصد آنها به ليست ISI اضافه مي شوند.

هر مجله علمي قبل از انتخاب شدن فهرست شدن در ISIيكسري مراحل ارزيابي را پشت سر مي گذارد. ازعبارت عوامل مورد ارزيابي و رعايت استانداردهاي بانك اطلاعاتي ISI ، كميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مقالات چاپ شده در آن، نشر به موقع مجله جايگاه نشرآن مي باشد. لازم به ذكر است كه هيچ يك از اين عوامل به تنهايي مورد بررسي ارزيابي قرار نمي گيرد بلكه با بررسي مجموع عوامل يك امتياز كلي داده خواهد شد. از عبارت موارد ي كه در ارزيابي مجله مورد توجه قرار دارد اين است كه عنوان مقالات، چكيده كلمات كليدي بايد به زبان انگليسي باشد همچنين توصيه مي شود كه منابع نيز به زبان انگليسي نوشته شوند. چنانچه چه اطلاعات علمي با اهمیت به تمامي زبانها به چاپ مي رسد ولی موارد ذكر شده بايد به زبان انگليسي باشد تا تحت داوري ارزيابي ISI قرار گيرد زيرا ارزيابي كنندگان مجلات علمي در ISI نمي توانند عناوين و منابع بكاررفته در مقالات را به زبان انگليسي ترجمه كنند. داوري علمي و تخصصي مقالات چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشناي علمي از عبارت عمده ترين موارد مورد توجه ارزيابي كنندگان مي باشد كه گوياي اعتبار غناي علمي مجله است.

لنگر

ارجاع به خود self citation چيست؟

اگر منابع ذكر شده در متن ٬ پژوهش نويسندگان مطلب باشد٬ اين كار از ارزش متن مي كاهد زيرا جنبه بين المللي بودن آن را ضعيف مي كند. درجه ارجاع به خود مجلات ISI اکثرا ٌ كمتر از ۲۰٪ است.

لنگر

ضريب تاثير درجه تاثير Impact factor چيست؟

اين علت تمام ساله بوسیله ISI برمبناي ارجاعات به هر يك از مجلات علمي آن محاسبه مي شود نتيجه در گزارشات ارجاع مجله Journal Citation Reports يا به اختصار JCR ٬ انتشار مي شود. اين ضريب٬ نه براي مقاله نويسنده٬ بلكه جهت مجله محاسبه مي شود. محاسبه برمبناي يك دوره سه ساله صورت مي گيرد. فرضا چنانچه در سال ۸۴ جمعا ۴۰ ارجاع به يك مجله صورت گرفته باشد در آن مجله در سال ۸۲ تعداد ۲۶ متن و در سال ۸۳ تعداد ۲۴ مقاله چاپ شده باشد٬ ضريب ارجاع آن مجله٬ از تقسيم ۴۰ بر ۵۰ به دست مي آيد كه ۸/۰ است. يعني به طور مبوسیله ٬ هر متن آن نشريه ۸/۰ بار مورد استناد مقالات ديگر قرار گرفته است.

لنگر

ISI بودن يك مجله را چگونه تعيين كنيم؟

بهترين راه٬ مراجعه به سايت هايي نظير تامسون است. زيرا همچنان كه گفته شد٬ هم تعداد مجلات زياد است هم ISI محسوب شدن يك مجله ممكن است هميشگي نباشد.هر نشريه با هر امتياز علمي در كشور چاپ شود چنانچه ضريب تأثيرش صفر باشد، در اين پايگاه قرار نمي گيرد. متأسفانه، در حال حاضر تمامي نشريات ايراني داراي ضريب تأثير صفر بوده و جايي در اين پايگاه ندارند.

لنگر

ISC چيست؟

ISC همان پايگاه استنادي علوم جديد و تكنولوژي كه شبیه ISI داراي مقالات پژوهشگران است كه خوشبختانه در ايران نيز چنين پايگاهي تاسيس شده است وهم اكنون به فعالی ت مي پردازد.

لنگر

معيار اصلي ورود مجلات به نمايه هاي سه گانه ISI چيست؟

بر طبـق قانون تجمع گارفيلد متون هسته براي تمامي رشته هاي علمي بيش از ۱۰۰۰ مجله نيست. همچنين بررسي اي از سوي گارفيلد بر روي پايگاه اطلاعاتي اِس.سي.آي (Science Citation Index) نشان داده است كه ۷۵% ارجاعات در كمتر از ۱۰۰۰ عنوان مجله شناسايي شدند.

حال چنانچه ضروری نباشد كه يك نمايه استنادي چند رشته اي کامل بيشتر از چندهزار مجله را پوشش دهد، اين مجلات را چگونه بايد برگزيد؟

هر چند برخي شائبه تاثير پذيري اين امر از سياست … را بیان مي كنند ولی نظر ISI Thomson چيز ديگري است. يعني هزينه- كارآيي. گارفيلد مي گويد: چون مساله پوشش، وجهي عملا اقتصادي دارد، معيار براي آنچه انتخاب مي شود، هزينه-كارايي است. هدف هزينه – كارآمدي يك نمايه به حداقل رسانيدن هزينه در ازاي شناسايي يك مدرك مفيد و به حداكثر رسانيدن احتمـا ل دستيابي به يك مدرك مفيد منتشر ه است. يك نمايه هزينه- كارآمد بايد پوشش دهي خود را تا میزان امكان محدود به آن مداركي نمايد كه ممكن است افراد مفيدشان بدانند. به زبان آسان ISI Thomson مجلاتي را نمايه مي كند كه ابه احتمال زیاد ل استناد به آنها بيشتر باشد. ولی چه شاخصي مي تواند صلاحيت ورود ديگر مجلات به جمع مجلات منبع ISI Thomson را تاييد كند.

جواب زياد آسان است: فراواني استناد به مجلات در منابعي كه پيشتر در اين نمايه وارد شده اند.چنانچه دانش کده ها مي خواهند مجلات را در نمايه هاي سه گانه ISI Thomson وارد كنند، علاوه بـر رعايت ضوابط عمومي مانند وضعيت نشر، كيفيت مقالات، تركيب سردبيري و تحريريه و … بايد در جستجوي راهكارهايي باشند كه به مجلات آنها از سوي مجلات منبع ISI Thomson، استناد شود. شايد يكي از راهها تشويق محققان دانشگاه در استناد به مدارك مجلات داخلي، در مقالات ارسالي به مجلات تحت پوشش نمايه هاي سه گانه ISI Thomson باشد.

لنگر

پيوستن پايگاه استنادي علوم ايران به ISI :

رئيس كتابخانه منطقه اي علوم و تكنولوژي گفت: پيوستن ISC به ISI با هدف افزايش سهم توليدات علمي ايران در جهان در نشستي با حضـور مسئولين ISI در كتابخانه منطقه اي بررسي شد. با تذکر به اينكه تمامي خصيصه هاي ISI در ISC نيز وجود دارد، كتابخانه منطقه اي علوم و تكنولوژي شيراز كه متاما ايجاد ISC ( پايگاه استنادي علوم تكنولوژي ) در كشور است، جهت درج شدن مجلات بيشتري به زبان فارسي در ISI ايجاد رابطه بيشترISC با ISI تلاش مي كند.

با برقراري پيوند علمي ميان ISI و ISC شناسايي علم به زبان فارسي در سطح بين المللي بيشترمي شود سهم ايران از توليدات علمي دنيا بيشتر خواهد شد . هم اكنون بيش از ۶ هزار مقاله توسط مجلات معتبر در ISC توليد مي شود اما انعكاس اين توليدات علمي در سطح بين المللي كم است كه با درج تعدادي از مجلات در ISI بازتاب علمي ايران در جهان بيشتر مي شود.

وي با بيان اينكه هم اكنون ۲۵ مجله ايراني توسط ISI شناسايي شده نمايه مي شود، افزود: در حال حاضر تلاش مي شود اين تعداد به ۵۰۰ مجله افزايش يابد . مسئول راه اندازي ISC در ايران با بيان اينكه ايران چهارمين كشور داراي مطالعات استنادي علوم بر پايه ISI است، گفت: كشورهاي ژاپن و چين نيز توانسته اند مجلات را به همينآموزش در ISI درج كنند.

گفتني است كتابخانه منطقه اي علوم و تكنولوژي شيراز چندي پيش مأمور راه اندازي پايگاه استنادي علوم ايران و جهان اسلام شد و اين مركز نیز كانون در تلاش جهت سنجش توليدات علمي در كشورهاي اسلامي، رتبه بندي نشريات كشورهاي اسلامي، توليد نمايه استنادي علوم كشورهاي اسلامي به منظور گسترش ISC در ميان تمامي كشورهاي اسلامي و پيوند دادن ISC به ISI است .

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

سوپروب close
خرید بک لینک